Bir Hobi Olarak Karayosunları
Hobi, kişinin asıl uğraşı olan mesleğinin dışında, dinlendirici bir iş olarak yaptığı, oyalayıcı şeylerin tümü olarak ifade edilebilir. Nakış çemberi, pul koleksiyonculuğu, puzzle, lego ve metal araba koleksiyonları yerini, yoga, teraryum, bachata veya zumba gibi modern danslar ve dijital oyunlara bırakmıştır.
Bu grup, çiçekli bitkiler ile karşılaştırıldığında, bilim camiasında dahi gerekli ilgiyi görememiş ve son 20 yıl hariç tutulacak olursa ihmal edilmiştir. Gelişmiş ülkelerde doğa bilimlerine ilgi, beraberinde amatör olarak birçok doğa bilimcinin gelişmesine olanak sağlamaktadır. Bu anlamda doğaseverler tarafından yayınlanmış, çok sayıda çiçekli bitkilere ait yerel eserler, kelebek, kuş, sürüngen gibi farklı hayvan gruplarının tanıtılmasına yönelik tanıtıcı el kitapları bulunmaktadır.
Ülkemizde de çiçekli bitkilere ait benzeri çalışmalar bulunmakla birlikte sayılarının artması en büyük temennimizdir. Maalesef bugüne kadar, ülkemizde, karayosunları ile amatör düzeyde ilgilenen bir yurttaş bilgin yetişmemiştir. Temel amacımız doğayı seven ve ona ilgi duyan kişilerin sayısının arttırılması yönündedir.
Arazide İhtiyaç Duyulan Ekipmanlar
Lup (Loupe, büyüteç): Karayosunları bahsettiğimiz üzere oldukça küçük organizmalardır. Bunlara yakından bakmak için büyüteçlere ihtiyaç duyulmaktadır.
Bunun için en uygun ekipman 10X kadar büyütme yapabilen ve lup adı verilen el büyüteçleridir. Bu ekipmanlar normal büyüteçlerden farklı olarak göze çok yakın tutularak kullanılmalıdır.
El çakısı: Özellikle ağaç kabuklarının ve kayaların üzerilerindeki karayosunlarını kazımak için ihtiyacınız olacaktır.
Harita: Eğer işinizi profesyonel yapacaksanız mutlaka çalıştığınız bölgenin bir haritasını edinmeniz gerekir. Bitki toplayacağınız farklı habitatları (dere, orman, kayalık, bahçe vb.) belirlemeniz alanın tüm bitkilerini toplamanız açısından son derece önemlidir.
Toplama Zarfları: Çok basit bir şekilde kendi zarflarınızı yapabilirsiniz. Karayosunları toplama esnasında ıslak ve nemli olabileceğinden Kraft kâğıt kullanmanız önerilir.
Sağ tarafta size basit bir zarf nasıl yapılır fotoğraflar ile anlatılmıştır.
Aşağıda 1907 yılında ülkemizden toplanmış bir karayosunu herbaryum
zarfı görülmektedir.
Kilitli torbalar: Özellikle ciğerotları, boynuzluotlar ve sucul karayosunlarını toplamak için kullanabilirsiniz. Bitkinin toplama numarasını ve habitat özelliklerini kurşun kalem ile bir kâğıda yazarak kilitli torbaların içerisine yerleştirebilir veya üzerine yapıştırabilirsiniz.
GPS (Global Position System): Bulunduğunuz konumu enlem ve boylam olarak veren aletlerdir. Birçok akıllı telefonda bu özellik bulunmaktadır.
Not defteri ve kurşun kalem: Araziden topladığınız bitkilere bir rumuz ile bitki numarası vermelisiniz (Örn: MKIR 1). Bu numaralar örneklerin karışmaması için son derece önemlidir. Örneklerinizin toplandıkları yeri kayıt altına almanız gerekir.
Örn: Aydın, Efeler, İmamköy mahallesi, Mesire alanı, MKIR 1-10 (bu alandan 10 örnek topladığınızı gösterir). Eğer telefonunuzda konum bilgisi (GPS) var ise yükseklik, enlem ve boylam verilerini de kayıt edebilirsiniz.
Fotoğraf makinesi: Bu işi profesyonel anlamda yapacaksanız güçlü makro objektife sahip bir fotoğraf makinası edinmelisiniz. Lakin bu makinaların uzun süre taşınması (bitkilerin toplanması ve taşınması işi ile birlikte) yorucu olabilir. Bu nedenle son yıllarda oldukça güçlü makro objektiflere sahip kompakt makinalar, hatta cep telefonları işinizi fazlaca görecektir.
Not: Arazi defteri, çakı vb. ekipmanların göz alıcı renkte (örn: kırmızı) olmasında fayda vardır. Unuttuğunuzda veya düşürdüğünüzde kolayca bulmanıza yardımcı olacaktır.